W 2025 roku upadłość konsumencką ogłosiło w Polsce 21 266 osób — to najwyższy wynik w historii tej procedury (dane COIG i MGBI, 2025). Za tą liczbą stoją konkretni ludzie: renciści, którzy nie udźwignęli rat kredytu, byli przedsiębiorcy po nieudanej działalności, osoby po rozwodzie dzielące wspólne zobowiązania. Jeśli sami mierzycie się z długiem, który rośnie szybciej niż możliwości jego spłaty, upadłość konsumencka bywa realną drogą wyjścia — pod warunkiem że wiecie, jak wygląda ona krok po kroku.
Ten artykuł prowadzi przez całą procedurę: od przesłanek, które trzeba spełnić, przez złożenie wniosku w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, rolę syndyka i los majątku, aż po plan spłaty i moment, w którym długi zostają umorzone. Wyjaśniamy też, ile to kosztuje i ile realnie trwa — bez obietnic, których żadna kancelaria nie jest w stanie złożyć.
Najważniejsze informacje z artykułu:
- W 2025 r. sądy ogłosiły rekordowe 21 266 upadłości konsumenckich w Polsce — najwięcej w województwie mazowieckim i śląskim (COIG/MGBI, 2025).
- Wniosek o upadłość konsumencką kosztuje tylko 30 zł, ale koszty postępowania i wynagrodzenie syndyka mogą sięgnąć kilkunastu tysięcy złotych, zwykle pokrywanych z masy upadłości.
- Od nowelizacji z 24 marca 2020 r. sąd nie oddala wniosku z powodu winy dłużnika w powstaniu długów — wina wydłuża jedynie plan spłaty, maksymalnie do 84 miesięcy.
- Cała procedura, od wniosku do umorzenia zobowiązań, trwa zwykle od 18 do 48 miesięcy, zależnie od tego, czy dłużnik ma majątek do spieniężenia.
Czym jest upadłość konsumencka i kto może z niej skorzystać?
Upadłość konsumencką może ogłosić osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej i stała się niewypłacalna, czyli trwale utraciła zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań (ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, Dz.U. 2025 poz. 614 t.j.). To postępowanie sądowe, którego celem jest oddłużenie konsumenta przy jednoczesnym możliwie pełnym zaspokojeniu wierzycieli z majątku dłużnika.
Z procedury skorzystają zarówno osoby, które nigdy nie prowadziły firmy, jak i byli przedsiębiorcy — pod warunkiem że w chwili składania wniosku faktycznie zaprzestali działalności gospodarczej. Niewypłacalność nie musi wynikać z nieodpowiedzialnych decyzji: równie często jej źródłem jest choroba, utrata pracy, rozwód czy poręczenie za bliską osobę, która przestała spłacać zobowiązanie.
Warto podkreślić: upadłość konsumencka to postępowanie zbiorowe, prowadzone pod nadzorem sądu rejonowego (wydział gospodarczy), a nie automatyczne „kasowanie" długów na życzenie. Zanim złożycie wniosek, warto skonsultować swoją sytuację majątkową z prawnikiem — dobrze przygotowany wniosek i pełna, rzetelna lista wierzycieli realnie skracają czas trwania całej procedury. Jeśli mieszkacie w Częstochowie lub okolicy, adwokat od spraw cywilnych związanych z zadłużeniem pomoże ocenić, czy w waszym przypadku upadłość jest właściwą ścieżką, czy lepszym rozwiązaniem będzie na przykład restrukturyzacja zobowiązań poza sądem.
Ile kosztuje ogłoszenie upadłości konsumenckiej?
Sama opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wynosi 30 zł — to jedna z najniższych opłat w polskim postępowaniu cywilnym. Jeśli wniosek składa pełnomocnik, dochodzi opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Niska opłata wstępna nie oznacza jednak, że cała procedura jest bezpłatna.
Głównym kosztem postępowania jest wynagrodzenie syndyka, które w zależności od nakładu pracy i wielkości masy upadłości może wynieść od ok. 1 885 zł do nawet 15 079 zł netto. W typowej sprawie koszty te pokrywane są z majątku dłużnika w toku postępowania; gdy dłużnik nie ma żadnego majątku, sąd może tymczasowo pokryć wydatki ze środków Skarbu Państwa, rozliczanych później w planie spłaty.
Dla wielu klientów kluczowe pytanie brzmi: czy w ogóle stać ich na rozpoczęcie procedury. W praktyce brak majątku nie jest przeszkodą do złożenia wniosku — to jedna z podstawowych różnic między upadłością konsumencką a zwykłą egzekucją komorniczą, która wymaga, by wierzyciel z góry ponosił koszty postępowania. Zanim zdecydujecie się na ten krok, warto policzyć realne koszty i korzyści wspólnie z prawnikiem, najlepiej podczas bezpłatnej konsultacji prawnej, która pozwala ocenić sprawę bez ponoszenia dodatkowych wydatków na starcie.
Jak wygląda postępowanie upadłościowe krok po kroku?
Od grudnia 2021 r. wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej składa się wyłącznie elektronicznie, za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ, krz.ms.gov.pl). Papierowe wnioski w tej sprawie nie są już procedowane przez sądy. Poniżej etapy, przez które przechodzi typowa sprawa.
- Przygotowanie i złożenie wniosku — wniosek musi zawierać m.in. pełną listę wierzycieli, wysokość zobowiązań, wykaz majątku oraz opis okoliczności, które doprowadziły do niewypłacalności. Braki formalne wydłużają postępowanie, dlatego wielu dłużników korzysta z pomocy adwokata już na tym etapie.
- Rozpoznanie wniosku przez sąd — sąd rejonowy bada, czy dłużnik spełnia ustawowe przesłanki niewypłacalności. Rozpoznanie wniosku trwa zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od obciążenia danego sądu.
- Ogłoszenie upadłości i wyznaczenie syndyka — z chwilą ogłoszenia upadłości cały majątek dłużnika wchodzi w skład tzw. masy upadłości, zarządzanej odtąd przez syndyka wyznaczonego przez sąd.
- Ustalenie listy wierzytelności i spieniężenie majątku — syndyk weryfikuje zgłoszenia wierzycieli i sprzedaje składniki majątku wchodzące do masy upadłości, przeznaczając uzyskane środki na spłatę zobowiązań.
- Ustalenie planu spłaty lub umorzenie długów — sąd decyduje, czy dłużnik ma realizować wieloletni plan spłaty, czy — w wyjątkowych sytuacjach, np. przy trwałej niezdolności do pracy — długi zostaną umorzone bez planu spłaty.
- Wykonanie planu spłaty i prawomocne umorzenie zobowiązań — po wykonaniu planu spłaty (lub od razu, jeśli sąd odstąpił od jego ustalenia) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu pozostałych zobowiązań dłużnika.
Cała procedura, licząc od złożenia wniosku do prawomocnego umorzenia zobowiązań, trwa zwykle od 18 do 48 miesięcy. Sprawy bez majątku do spieniężenia kończą się zazwyczaj szybciej — średnio w około 18 miesięcy — bo etap sprzedaży majątku po prostu nie występuje.
Co dzieje się z majątkiem i wynagrodzeniem dłużnika w trakcie postępowania?
Z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk przejmuje zarząd nad majątkiem dłużnika, ale nie oznacza to utraty wszystkiego. Dłużnikowi pozostawia się kwotę odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu za pracę — w 2026 r. to 4 806 zł brutto, czyli ok. 3 605,85 zł netto miesięcznie (rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1242). Pozostała część wynagrodzenia oraz inne składniki majątku trafiają do masy upadłości.
Szczególnie wrażliwą kwestią jest mieszkanie lub dom, w którym mieszka dłużnik i jego rodzina. Jeśli nieruchomość wchodzi w skład masy upadłości, syndyk ją sprzeda, ale z uzyskanej sumy dłużnikowi wydziela się środki odpowiadające przeciętnemu czynszowi najmu w danej okolicy — na okres do 24 miesięcy. To rozwiązanie ma zapobiec bezdomności osób, które tracą jedyny dach nad głową w wyniku postępowania.
Z masy upadłości wyłączone są przedmioty niezbędne do codziennego funkcjonowania — ubrania, pościel, sprzęty gospodarstwa domowego w podstawowym zakresie, a także przedmioty potrzebne do wykonywania pracy zarobkowej. Dokładny zakres wyłączeń bywa sporny w praktyce, dlatego przed złożeniem wniosku warto omówić z prawnikiem, co realnie wejdzie do masy, a co zostanie przy dłużniku.
Plan spłaty wierzycieli i umorzenie długów — ile to trwa?
Po ustaleniu listy wierzytelności sąd decyduje o dalszym losie niespłaconej części długu — najczęściej ustalając plan spłaty na okres do 36 miesięcy. Jeżeli sąd stwierdzi, że dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty może zostać wydłużony maksymalnie do 84 miesięcy, czyli 7 lat.
To istotna zmiana względem stanu sprzed 2020 roku. Od nowelizacji, która weszła w życie 24 marca 2020 r. (ustawa z 30 sierpnia 2019 r.), wina dłużnika w powstaniu zadłużenia nie jest już samodzielną przesłanką oddalenia wniosku o upadłość — sąd bierze ją pod uwagę wyłącznie przy ustalaniu długości planu spłaty. W praktyce oznacza to, że drzwi do oddłużenia zostają otwarte dla znacznie szerszej grupy dłużników niż jeszcze kilka lat temu.
W szczególnych przypadkach — gdy dłużnik jest trwale niezdolny do pracy lub jego sytuacja osobista i majątkowa wskazuje, że nie byłby w stanie wykonywać żadnego planu spłaty — sąd może umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty. Po prawomocnym wykonaniu planu spłaty (albo od razu przy takim umorzeniu) informacja o postępowaniu pozostaje w Krajowym Rejestrze Zadłużonych do czasu jego zakończenia, a następnie jest z niego usuwana.
Czy upadłość konsumencka dotyczy też byłych przedsiębiorców i osób w związku małżeńskim?
Z upadłości konsumenckiej może skorzystać także osoba, która wcześniej prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą, pod warunkiem że w dniu złożenia wniosku działalność ta jest już faktycznie zakończona i wykreślona z CEIDG. To ważne rozróżnienie: przedsiębiorca wciąż aktywny na rynku podlega odrębnym przepisom o upadłości przedsiębiorców, a nie procedurze konsumenckiej. Jeśli prowadzicie firmę i borykacie się z zaległościami wobec kontrahentów, ZUS czy urzędu skarbowego, zakres dostępnych rozwiązań — w tym ewentualną restrukturyzację — najlepiej omówić w kontekście obsługi prawnej firm, bo mechanizmy tam bywają inne niż w upadłości konsumenckiej.
Osobną kwestią jest sytuacja małżonków. Ogłoszenie upadłości przez jednego z nich nie oznacza automatycznie oddłużenia drugiego — jeśli oboje są stronami tej samej umowy kredytowej lub poręczenia, wierzyciel może nadal dochodzić spłaty od małżonka, który upadłości nie ogłosił. W małżeństwach z ustawową wspólnością majątkową ogłoszenie upadłości jednego małżonka prowadzi też z mocy prawa do powstania rozdzielności majątkowej, a majątek wspólny wchodzi do masy upadłości. To zagadnienia, które warto przeanalizować razem z kwestiami rodzinnymi i spadkowymi — pomocna bywa wtedy konsultacja obejmująca również prawo rodzinne i spadkowe, zwłaszcza gdy w grę wchodzi też podział majątku po rozwodzie.
Jak przygotować się do złożenia wniosku o upadłość konsumencką?
Skuteczność wniosku zależy w dużej mierze od jego kompletności. Przed jego złożeniem warto zgromadzić pełną dokumentację zobowiązań — umowy kredytowe, wezwania do zapłaty, tytuły egzekucyjne, informacje o toczących się postępowaniach komorniczych — oraz spisać dokładną chronologię wydarzeń, które doprowadziły do niewypłacalności.
Pominięcie choćby jednego wierzyciela na liście może skutkować tym, że dług wobec niego nie zostanie objęty umorzeniem po zakończeniu postępowania. Z tego powodu warto sprawdzić swoją sytuację w rejestrach dłużników, zestawić wszystkie posiadane umowy i poręczenia oraz upewnić się, że żadne zobowiązanie nie zostało pominięte — zarówno wobec banków, jak i osób prywatnych czy instytucji publicznych.
Kancelarie z woj. śląskiego notują w praktyce sporo zapytań o upadłość konsumencką, co koresponduje z ogólnopolskimi danymi: to właśnie województwo śląskie, obok mazowieckiego, znajduje się w krajowej czołówce pod względem liczby ogłoszonych upadłości konsumenckich w 2025 r. (COIG/MGBI, 2025). Jeśli mieszkacie w Częstochowie, Radomsku czy okolicznych miejscowościach i zastanawiacie się nad złożeniem wniosku, warto zacząć od rozmowy z prawnikiem znającym lokalne realia — adwokat obsługujący również mieszkańców Radomska pomoże ocenić, czy wasza sytuacja spełnia ustawowe przesłanki, zanim jeszcze złożycie wniosek do sądu.
Podsumowanie: czy warto zdecydować się na upadłość konsumencką?
Upadłość konsumencka nie jest rozwiązaniem dla każdego długu i każdej sytuacji — to sformalizowana procedura sądowa, która wymaga rzetelnego przygotowania i wiąże się z realnymi skutkami dla majątku dłużnika. Dla osób trwale niezdolnych do spłaty zobowiązań bywa jednak jedyną legalną drogą do odzyskania kontroli nad finansami i zakończenia wieloletniej spirali zadłużenia.
Zanim złożycie wniosek, warto sprawdzić, czy spełniacie przesłankę niewypłacalności, skompletować pełną listę wierzycieli i rozważyć, jak wygląda wasza sytuacja majątkowa i rodzinna. Indywidualna analiza sprawy — a nie ogólne poradniki — pozwala uniknąć błędów formalnych, które w tej procedurze bywają kosztowne w czasie i nerwach.
Bezpłatna konsultacja w sprawie upadłości konsumenckiej
Jeśli zastanawiacie się, czy upadłość konsumencka jest dla was odpowiednim rozwiązaniem, umówcie się na bezpłatną pierwszą konsultację w Kancelarii Adwokackiej Adwokat Damian Adasiewicz. Obejmuje ona pełną analizę prawną sytuacji i dokumentów, bez limitu czasowego i bez zobowiązań. Zadzwońcie pod numer +48 737 423 074 lub umówcie termin online przez stronę bezpłatnej konsultacji prawnej. Możecie też napisać przez formularz na stronie kontaktu — odpowiemy i wspólnie ustalimy dalsze kroki.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Damian Adasiewicz
ul. Dąbrowskiego 15 lok. 22, Częstochowa
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej w rozumieniu przepisów. Każda sprawa upadłościowa jest inna — przed podjęciem decyzji zalecamy konsultację z adwokatem, który oceni waszą indywidualną sytuację.
